12 Kasım 2017, Pazar

VELİ BABA SULTAN

veli_baba_1Veli Baba Sultan Türbesi:
Senirkent’in 3 km kuzeyindeki Uluğbey (eski adı İlegöp) kasabasındadır. Elde bulunan Veli Baba Menakıbnamesi ile kasabada bulunan Veli Baba Türbesi şeceresinden alınan bilgilere göre; Veli Baba, Miladi Ağustos 1533’de Uluğbey’de doğmuş, büyümüştür. Dedesinin adı Veliyittin Gazi, babasının adı Hüseyin Veli (Seyyid Hüseyin Gazi), annesinin adı ise Hatice Sultan’dır. Veli Baba’nın gerçek adı Hüseyin’dir. Bu bilgilere göre Veli Baba Sultan 16 ve 17. yüzyıllarda yaşamış bir kişidir.

M.1613 / 1630 yılında IV. Murat’ın başkumandanı Murtaza Zor Paşa, Bağdat Seferi için İç Anadolu, Ege ve Akdeniz yöresinden asker toplamaya çıktığında Isparta Uluğbey’den de geçer. O zamanlar türbenin olduğu yer üzeri açık bir mezarlık halindedir. Veli Baba Murtaza Zor Paşa ve ordusuna izzet, ikram ve kerametler gösterir. Murtaza Zor Paşa da, Veli Baba’dan duyduğu yakınlık, sevgi, hürmet ve iyilikten dolayı Isparta mütesellimine emir yazarak, üzeri açık mezarlığın türbe haline getirilmesini ve bitişiğine de bir cami yaptırılmasını ister. Yapımına başlanan türbe H.1038 / M.1622’de Murtaza Zor Paşa’nın Bağdat Kalesi önünde şehit düşmesiyle yarım kalır. Türbe daha sonra M.1858’de köy halkından Ramazan bin Halil’in yardımıyla tamamlanır. Türbe Veli Baba zamanında yapılmaya başlandığından Veli Baba Türbesi diye adlandırılmıştır.

Türbenin içinde Veli Baba’nın aile fertleri ile büyük dedelerinin ve amcasının mezarları bulunmaktadır.

1971 yılından bu tarafa her yıl agustos ayının ilk cumartesi günü VELİBABA SULTAN AŞIKLAR GECESİ VE PİLAV FESTİVALİ yapılmaktadır.

ulugbey_veli_baba_sultan

VELİ BABA

Veli Baba’nın doğumu, Ağustos’un ilk Cumartesi günü büyük bir sevgiyle kutlanıyor.

Bağdat seferine çıkan 4. Murat’ın ordusu Veli Baba’nın köyünde konaklamak isteyince, Veli Baba askerler için bir güveç pilav, atlar için de bir torba samanla, bir tas arpa alıp gelmiş. Ordunun komutanları, bu ikram karşısında şaşırmışlar. Hatta Veli Baba’yı öldürmeye kalkmışlar. Ancak askerler pilavı yemeye başlayınca ne pilav bitmiş ne de arpayla saman.

Veli Baba Sultan Anma Törenlerini , Uluğbey Kasabası Eski Eserleri Koruma Derneği organize ediyor.Derneğin kuruluşu 1952 yılın dayanıyor.Bu törenlerin diğer adı da “VELİ BABA PİLAV GÜNÜ’.törenlerin çağrısı ise şu düşüneye bağlı ;
GELİN CANLARIM BİR OLALIM
İŞİ KOLAY KILALIM
SEVELİM SEVİLELİM
DÜNYA KİMSEYE KALMAZ

Uluğbey kasabasının tümü Alevi-Bektaşi inançlı isanlardan oluşuyor.Kasabanın bağlı olduğu Senirkent’te Alevilerce kutsal sayılan yatırlar var. Bunlardan biri; Şeyh Ahmet Sultan Türbesi diğeri ise Kutup İbrahim Sultan .

Sünnileşen kasaba

Geçmişte Senirkent’in de tümü Alevi imiş. Ama bugün çok az sayıda aile var. Yaşlıların anlattıklarına göre 1500 yıllarında Aleviler o zamanda çocukları okusun diye 3-4 kişiyi Konya’ya medrese tahsil etmeye göndermişler. Çocuklar 10-15 yıl okuyup döndükten sonra tamamen ehli-sünnet fikirlerini yani Sünni İslam’ı , Osmanlı sünniliğini savuna gelmişler.Derken süreç içinde Senirkent sünnileşmiş.Üstelik bu olguyu yaşlı sünni Senirkent’liler de biliyor ve anlatıyorlar. Senirkent Alevilikten sünniliğe böyle “terfi” etmiş. Anadolu’daki birçok belde gibi…

Törenlere ‘PİLAV GÜNÜ’ denmesi ise şöyle bir rivayete dayanıyor:

Veli Baba Sultan 1600 yıllarında Uluğbey’de yaşayan saygınlığı ile bilinen , tanınan yörenin sevilen postnişin dedelerindenmiş.Uluğbey’in o zamanki adı da ‘ULUKÖY’ müş.

Osmanlı Padişahı 4. Murat, Bağdat Seferine çıkıyormuş.Ordu ilerlemiş AYDIN, ISPARTA-KONYA vs. Isparta-Uluborlu’ya gelmişler. Ordunun başında halkın MURTAZA ZOR PAŞA dediği paşa varmış.Ordu , Uluborlu’da konaklamak istemiş.Beldenin ileri gelenlerini çağırmış, yiyecek, konaklama durumunu sormuşlar. Eşraf orduyu konaklatamayacaklarını , çünkü çok yoksul olduklarını söylemişler.Orduyu Veli Baba’ya göndermişler.

Paşa ilgili adamları, Uluğbey’deki Veli Baba’ya göndermiş. Veli Baba’nın köyü çok daha küçük olduğu halde hemen kabul etmiş. “Hay Hay” demiş.Komutanlar anlamamış ve şaşırmışlar. ‘Hadi başla bakalım,bu işi nasıl yapacaksın?’ demişler.Veli Baba; hemen asker bir güveç pilav, atlar için bir torba saman ve bir tas arpa alıp gelmiş.

Komutanlar ‘bu adam bizimle galiba alay ediyor’ diye fena halde bozulmuş, kızmış hatta öldümeye kalkmışlar.Veli Baba binbir zorlukla alay etmediğine komutanları ikna edip konaklatmış.Asker pilavı yemeye başlamış.Ne pilav bitmiş, ne arpa ne de saman.

Murtaza Zor Paşa, bu keramet karşısında şaşırmış kalmış.Veli Baba’nın elini öpmüş, niyaz etmiş, Bağdat Seferi için hayır duası istemiş. ‘Dile benden ne dilersen’ demiş. Veli Baba da, baba ve dedeleri ile aile efradının mezarlarını göstererek, buraya bir külliye istemiş. Paşa ferman çıkartıp işte bu külliyeyi yaptırmış. Isparta Beyi külliyenin yanında bir de cami yaptırmış. Paşa Bağdat’ta ölünce külliye yarım kalmış sonra tamamlanmış. ‘Veli Baba Külliyesi’nin yapılması bu olaya dayanır.

İşte PİLAV espirisi buradan geliyor.

Uluğbey’liler de bu ilgiye şaşkın . çünkü bu törenin 1970’lere varan bir mazisi var. 1970’den 1976’ya kadar düzenli kutlanırken 1976’da törenlerde, yörenin savcısı türkü söyleyen ozanlardan Şah Turna’yı tutuklamış. O dönem Milliyetçi Hareket Partisi’nin de (MHP) baskılarına dayanamayan Uluğbeyliler kutlamalara 1986’ya kadar ara vermişler . MHP militanları o yıllarda Senirkent’in sokaklarını şu sloganla doldurmuş: “Senirkent FAŞİZME GÜNEŞ Hoş geldin Alpaslan TÜRKEŞ”

Savcılık bunlar hakkında değil , halk türküleri söyleyen ozanlar hakkında dava açıp kelepçe takmış, tutuklamış.

Veli Baba Sultan Anma Törenleri, aynı zamanda Veli Baba’nın yaş günü olarak kutlanırmış. “İyi doğdun Veli Baba… Çok yaşa Veli Baba” demekten başka ne diyebiliriz ki… Daha nice yıllara…

ÇİLEHANE’DEN DEDE’LİĞE

VELİ Baba, dedesi Veliyettin Gazi ve babası Hüseyin Veli zamanında miladi 1533 yılının Ağustos ayında Uluğbey köyünde doğdu. Dergahta dervişlerle birlikte büyüdüğü için daha küçük yaşta dervişliğe, veliliğe, dedeliğe merak sardı. Babası ve dedesi ölünce kendisini tamamen dinler tarihi, felsefe ve çeşitli kitaplar okumaya verdi.

Çevresinde ve Isparta yöresnde sevilen, sayılan, sözü geçen, karizmatik bir kişilik oluşturmuştur. Gelenek gereği 40 gün çilehane eğitimi yaptı.

Nebi kızı Fatma ile evlenen, Veli Baba Sultan’ın Mustafa, Hüseyin Çelebi ve Cafer adlı üç oğlu dünyaya geldi. Cafer ve Mustafa Veli Baba ile birlikte savaşt şehit düştü. Hüseyin Çelebi ise hayatını zor kurtardı. Ölümü ile ilgili değişik rivayetler var.

Veli Baba, sağlığında, İstanbul’dan dergahının mallarının beratını, oğlu Hüseyin Çelebi’ye tescil ettirmiştir.

ulugbey_veli_baba_sultan

Yazan -

Aşağıdaki Makalelere Bakabilirsin

Alevilik: İkrârlı (yeminli) yurttaşlar topluluğu

Aleviliği çok çeşitli biçimlerde tanımlayan var. Herkes kendi durduğu yerden, kendisi için en uygun ama ...